Lees meer

We staan op een kruispunt van de geschiedenis. Dat klinkt misschien dramatisch, maar toch is het waar. De Covid-19 pandemie heeft tot een acute economische schok geleid, waarvan het herstel niet eenvoudig zal zijn. Tegelijkertijd staat een ecologische crisis vlak voor de deur waarbij de Covidcrisis nog zal verbleken.

Die twee crises moeten we nu te lijf.

Het goede nieuws is dat vastberaden, radicale klimaatpolitiek ook de economische crisis kan tacklen. Niet alleen omdat het een grote nieuwe bron van economische activiteit aan zal boren, maar omdat de transitie alleen zal slagen als ze eerlijk zal verlopen. Oftewel, je kunt klimaatopwarming niet oplossen zonder solidariteit op te bouwen en ongelijkheid terug te dringen. Ongelijkheid ondermijnt namelijk collectieve slagkracht.

Nieuwe banen, betere en beter betaalbare huizen, omgevingen rijkelijk gevuld met natuur en cultuur – het hoort allemaal bij doorpakken tegen klimaatopwarming. In ieder geval, dat zou erbij moeten horen.

Ondanks onze klimaatwet erkennen de plannen die we tot nog toe aan het maken zijn niet hoe groot het zwaard van Damocles is en dat het al begonnen is met vallen. Daardoor is er ook nog geen systemische aanpak.

Dat is echter de enige manier om de echte ecologische crisis te voorkomen. Door nu – op het nippertje – een complete en acute make-over door te voeren van hoe onze wereld wordt aangedreven.

Dat moet dus het startpunt zijn voor de nieuwe kabinetsformatie. Daarom moeten we ons ervan verzekeren dat de principes van een eerlijke, algehele mobilisatie verkozen worden. Daarvoor moeten we de handen ineenslaan.

Doortastend handelen is essentieel

We hebben een overheid nodig die de uitdaging in haar ware omvang erkent. We hebben een overheid nodig die de leiding kan nemen om deze uitdaging gezamenlijk aan te pakken. Leiding nemen betekent niet beleid opleggen. We moeten een balans slaan tussen de urgentie van de taak en het (vindingrijk) respect voor het democratische proces.

Leiding nemen betekent wel richting bieden. Met duidelijke kaders en doelen, hebben ambtenaren, burgers, en bedrijven handvatten om mee te werken. Richting bieden betekent ook een missie zonder weerga opstellen waarin alle Nederlanders een rol in kunnen spelen. Géén richting bieden leidt tot versnippering van de aanpak en ontstaan de toestanden die ons zo snel naar de tweede coronagolf hebben gebracht.

Een goed leven voor allen

Er zijn echter alternatieven. Qua economische theorie (Mariana MazzucatoNicky Pouw), op filosofisch niveau (Rutger BregmanBruno Latour), en beleidstechnisch (Kate RaworthJelmer Mommers). We hebben een palet aan benaderingen tot onze beschikking die ons door de energietransitie kan loodsen en weeffouten in huisvesting, onderwijs en de zorg kan hertellen.

Tot nu was het moeilijk geweest om die nieuwe inzichten toe te passen. Niet alleen omdat alle ophopende problemen ten spijt veel politici aan het vermoeide paradigma bleven vasthouden, maar ook omdat de institutionele wortels ervan ondertussen diep liggen. De algehele mobilisering betekent echter dat we een unieke kans hebben om instituties om te vormen. We staan op een kruispunt in de geschiedenis: de mars naar steeds bredere welvaart voor iedereen – en nu echt iedereen – kán weer hervat worden.

Boomje op eiland in water
Faye Cornisch